Komunikat asertywny


Komunikacja to prawdopodobnie najważniejsza i najczęściej przydająca się umiejętność w życiu. Z drugiej strony, jest to umiejętność której nie uczą w szkole, w domu rodzinnym też bywa różnie… Nic dziwnego, że na co dzień spotykamy tak wiele problemów, którym można by zaradzić,komunikując się dobrze z drugą osobą…

Jednym ze składników takiej komunikacji jest „komunikat asertywny”.

Często prowadząc warsztaty z komunikacji słyszałem od uczestników, że chcieliby otrzymać do ręki jakieś narzędzie, najlepiej taki „klucz francuski” albo „kombinerki”, którymi można by usprawnić komunikację. Oczywiście byłoby znacznym uproszczeniem twierdzić, że taki „klucz” istnieje i sprawdzi się zawsze – niemniej wg. mnie istnieją pewne uniwersalne zasady, na których można oprzeć swoją komunikację z innymi w trudnej sytuacji.

Jedną z możliwości jest zastosowanie metody 3 kroków komunikatu asertywnego:

  1. Opisz, to co widzisz…(widziałeś, słyszałeś)
  2. Nazwij, to co czujesz…
  3. Powiedz, czego potrzebujesz…(oczekujesz…)

Przykładowo:

  1. Widzę, że twoje rzeczy leżą tam gdzie je zostawiłeś wczoraj…
  2. Źle się z tym czuję (złości mnie to), kiedy potykam się o nie 3 raz dzisiaj…
  3. Chciałbym, abyś odłożył je tam, gdzie ich miejsce…

Zwróć uwagę, że w komunikacie asertywnym nie ma OCENY, mówimy tylko o FAKTACH oraz o swoich UCZUCIACH i POTRZEBACH.

Stosujemy zasadę NIE KOP czyli:

  • nie KRYTYKUJ
  • nie OCENIAJ
  • nie PROWOKUJ (PONIŻAJ)

W efekcie zapobiegamy już na wstępie wielu możliwościom powstania konfliktu. Oczywiście, można sobie wyobrazić sytuację, w której metoda 3 kroków mimo swojego zastosowania i wyraźnego wypowiedzenia wprost nie przynosi rezultatów. Możemy wtedy dodać krok 4:

4. Poinformuj o konsekwencjach…

Czyli wracając do naszego przykładu powyżej, jeśli po pierwszym wyrażeniu komunikatu nic się nie zmieniło, powtarzamy go jeszcze raz dodając informacje o konsekwencjach nieposłuchania naszych oczekiwań:

4. jeśli tego nie zrobisz to… (i tu adekwatnie do naszego systemu wartości i możliwości realizacji danej konsekwencji…)  np.:

  • będę zmuszony powiadomić kierownika, tatę, mamę, babcię
  • wrzucę je do kosza
  • posprzątam sam, ale nie będę mieć czasu żeby ci pomóc później…

Rozwinięciem tego 3 krokowego komunikatu asertywnego jest komunikat 6 krokowy, do którego skrót pomogła mi wymyślić moja klientka Magda :)

Jest to technika formułowania komunikatów odważnych, takich które nie są ani agresywne ani spolegliwe. Ważne jest to, że mamy łatwy do zapamiętania skrót oraz wartościowe narzędzie, które sprawdzi się zarówno w pracy jak i w domu.

FUSOP(KO)

FAKTY – Opisz fakty

UCZUCIA – Nazwij i mów o swoich uczuciach

SKUTKI – Uświadom skutki i następstwa wystąpienia faktów

OCZEKIWANIA – Wymień swoje oczekiwania na przyszłość

POWÓD – Uzasadnij powód z jakiego możesz oczekiwać zmiany?

KONSEKWENCJE – Wyciągnij konsekwencje – jeśli nie będzie zmiany, co się stanie?

 

Jak to działa?

Początek jest podobny do sposobu 3 krokowego, czyli opisujemy FAKTY

FAKTY – ważne jest, abyśmy mieli pewność, że mówimy o faktach i nie zawieramy z zdaniu oceny czy opinii. Używamy słów: „widziałem„, „widzę„, „słyszałem„, „zobaczyłem” i uważamy na słowa zawierające ocenę. Przykładowo:

  • „Widzę, że znów nie wysłałeś do dziś raportu jak prosiłem…”

Na pierwszy rzut oka wygląda niewinnie jak fakt, a zawiera aż dwie pułapki :)

  • znów” – to ocena
  • widzę, że nie wysłałeś” – tego nie widzimy! Nie wiemy, czy dana osoba nie wysłała raportu. Być może wysłała, a raport do nas nie doszedł.

Prawidłowe w tym przypadku będzie stwierdzenie:

  • Nie widzę w swojej skrzynce mailowej raportu od Ciebie

UCZUCIA – mówimy o uczuciach, jakie dane zachowanie w nas wywołuje. Tu pojawia się pewnie niebezpieczeństwo o którym trzeba wspomnieć. W przestrzeni biurowej (pracy) mówienie o uczuciach może być postrzegane jako słabość. Co więcej, jeśli mówimy danej osobie, jakie wywołuje w nas uczucia tak naprawdę dajemy jej informację jak można nas np. zezłościć czy zasmucić. Dlatego w tym punkcie ważne jest zachowanie rozwagi.

Jak zwykle punkt widzenia, zależy od punktu siedzenia… W tym punkcie moje zachowanie jest i sposób postępowania są jednoznaczne: jeśli mówię komuś o swoich  uczuciach, że jest mi źle w związku z jego zachowaniem, a ta osoba nie zaprzestaje swoich działań, jest to informacja o tym, że jej na mnie nie zależy i mnie nie szanuje. W takim przypadku po prostu rezygnuję ze współpracy. Wiem, że nie każdy może sobie na to pozwolić…

Przykład:

  • Czuję się źle…
  • Jest mi smutno…
  • Zdenerwowałem się…
  • Złości mnie to…

Uwaga! Komunikaty:

  • Rozczarowałeś mnie…
  • Znów mnie zawiodłeś…
  • Czuję się rozczarowany…
  • Zawsze mnie musisz tym zdenerwować…

Nie są mówieniem o uczuciach! To oceny i to z elementami prowokacji…

SKUTKI – w tym miejscu mówimy o skutkach i następstwach jakie niesie za sobą FAKT, o którym mówiliśmy wcześniej. Co się wydarzyło, wydarzy lub nie wydarzy z powodu faktu, który zaistniał (nie zrealizujemy celu, spóźnimy się, stracimy coś)

OCZEKIWANIA – czyli czego oczekujemy od osoby, do której mówimy.

  • Oczekuję, że;
  • mam nadzieję, że;
  • liczę na to, że.

Ważne jest to, aby było to w formie „oczekiwania” a nie rozkazu, który może popsuć cały trud uprzedniej komunikacji.

POWÓD – bardzo ważny element komunikatu FUSOP(KO), bez niego będzie trudno zrealizować całość. Nasze prawo, powód dla którego mamy prawo oczekiwać czegoś od drugiej osoby. Używamy zwrotów „,bo…„, „ponieważ…” Nasze prawo może wynikać z umowy słownej, pisemnej, przyjętych norm społecznych, rodzinnych, firmowych:

  • ponieważ w naszej firmie wszyscy przychodzą punktualnie na 8 rano…
  • bo u naszej rodzinie tak się umówiliśmy…
  • bo tak się umówiliśmy w zeszłym tygodniu…

KONSEKWENCJE – jeśli jest to pierwsza sytuacja to nie powinniśmy ich od razu wypowiadać (ddlatego są w nawiasie) chyba, że sprawa jest poważna. Przy drugiej rozmowie na ten temat należałoby jednak je wskazać, gdyż prawdopodobnie pierwsza rozmowa nie spełniła swojego celu. Pamiętać jednak należy, aby konsekwencja była możliwa do spełnienia i nieunikniona. Nie jest celem straszenie, a jedynie pobudzenie do myślenia i wskazanie (być może nieoczywistych czasem dla rozmówcy) konsekwencji niezastosowania się do naszych oczekiwań.

Komunikat FUSOP(KO) wygłaszamy spokojnym tonem, dbając o relację z drugą osobą.

Przykład:

F: Nie widzę w swoich mailach raportu od Ciebie…

U: Czuję się źle…

S: bo nie mogę w terminie wysłać wszystkiego do szefa…

O: Oczekuję, że raporty będą się u mnie pojawiały do 10 każdego miesiąca do godziny 10:00 rano…

P: bo tak się umówiliśmy na zebraniu kierowników i każdy z nas podpisał się pod tym…

KO:  jeśli nie będzie tego raportu w terminie, kolejną rozmowę będziemy odbywać już razem z prezesem…

 

Pamiętajcie: „nie od razu Kraków zbudowano” :) Nic nie wychodzi idealnie od razu, ale jak będziecie ćwiczyć…

 

 




Facebook

Likebox Slider Pro for WordPress